μια πανάκριβη φωτογραφία

Πάλι ο Λαζανιάς...

Το δημοτικό σχολείο στον Λαζανιά το θυμούμαι πάντα κλειστό. Είχε κλείσει γύρω στο 1965 γιατί το χωριό ερήμωσε (από παιδιά τουλάχιστον). Θυμούμαι που παιδί του δημοτικού σε μια επίσκεψη στο χωριό με τους γονιούς μου μπήκα μόνος στο παρατημένο κτίριο και βρήκα χάρτες και βιβλία σκονισμένα. Έχω τα ακόμα. Ευτυχώς, γιατί λίγα χρόνια μετά το αναπαλαίωσαν, έγινε "πολιτιστικό κέντρο" και αργότερα ταβέρνα ακολουθώντας παράλληλα την φθίνουσα πορεία του τόπου μας...

Όταν ήμουν ακόμα παιδί προσπαθούσα να φανταστώ πώς θα ήταν μια μέρα για ένα παιδί σ΄εκείνο το σχολείο και αργότερα λόγω επαγγέλματος για ένα δάσκαλο. Μιλούμε για μονοδιδάσκαλο σχολείο, ένας δάσκαλος, μια αίθουσα, μια τάξη από το πρωτάκι μέχρι τον τελειόφοιτο του δημοτικού.

Ρωτώντας τους μεγαλύτερους που υπήρξαν μαθητές εκεί δεν μάθαινα και πολλά έτσι έλπιζα μόνο στην ανακάλυψη της χρονομηχανής...

Πριν λίγες μέρες επιστρέφοντας ο πατέρας μου από μια συνεστίαση στο χωριό μού λέει με σχεδόν αδιάφορο ύφος "ήταν τζι ένας δάσκαλος, που ήταν κάποτε στον Λαζανιά, που μάλιστα έχει μια εγγονή που είναι συναδέλφισσά σου, τζαι είναι τζαι μισός Λαζανίτης". "Μα σοβαρομιλάς τωρά, βρίσκεται στη ζωή δάσκαλος που ήταν τζειπάνω τζαι τωρά το μαθαίνω;" 

Έκαμα τα μαθηματικά μου, αν ήταν ο τελευταίος δάσκαλος εκεί και ήταν πρωτοδιόριστος, θα έπρεπε να είναι τουλάχιστον 70 χρόνων.

Επικοινωνώ με την φίλη δασκάλα τονίζοντας ότι θέλω οπωσδήποτε επείγουσα συνάντηση. Αν κάποιους τα ταξίδια στον χρόνο τους αφήνουν ασυγκίνητους, εγώ δεν είμαι έτσι. 

Τον επισκέφτηκα στο σπίτι του στην Αγλαντζιά και εκπλάγηκα όταν τον συνάντησα. Είναι ένας άνθρωπος στα 75 του με διαύγεια νεαρού. Όχι μόνο δέχτηκε να με συναντήσει αλλά χάρηκε πολλά γιατί του δόθηκε η ευκαιρία να θυμηθεί εκείνα τα χρόνια που θεωρεί τα καλύτερα στην καριέρα του. Καθίσαμε στην καλοκαιρινή δροσιά  στην βεράντα όπου μου είπε την ιστορία μας από την αρχή. 

Την πρώτη του χρονιά ως δάσκαλος  την έκανε στο Παλαιχώρι. Όταν ξεκίνησε η επόμενη σχολική χρονιά το 1959, στον Λαζανιά δεν έβρισκαν δάσκαλο να πάει. Σ΄ ένα μικρό φτωχό χωριό χωρίς συγκοινωνία ποιος να πάει; Μόνο κάποιος που δεν είχε οικογένεια και δεν θα είχε πρόβλημα να διαμένει. Ο κύριος Ανδρέας παρόλο που μεγάλωσε στην Κλήρου θεωρούσε χωριό του τον Λαζανιά λόγω της μητέρας του που γεννήθηκε εκεί. Μόλις του το ζήτησε ο τότε μουχτάρης και θείος του, Ιγνάτιος, δέχτηκε αμέσως. Έμεινε στο χωριό για δύο χρόνια μέχρι που αρραβωνιάστηκε και πήρε μετάθεση για την Αγλαντζιά.

- Πώς ήταν τα παιδιά, ήταν χαρούμενα στο σχολείο; Ρώτησα κάτι πολύ βασικό για μένα, αφού είμαι γονιός, δάσκαλος και ο πατέρας μου, θείες και θείοι πήγαν σχολείο εκεί.

Η απάντηση ήρθε αμέσως με σιγουριά:

- Βεβαίως! Περνούσαμε πολύ όμορφα, ήμουν πολύ νέος και χωρίς δική μου οικογένεια, τ΄ αγαπούσα και με αγαπούσαν πολύ, ήμουν σαν πατέρας τους. Ήταν 17 παιδιά μόνο, το χειμώνα ανάβαμε την ξυλόσομπά μας, κάθε παιδί έφερνε από ένα μικρό κούτσουρο και όταν είχαμε καλό καιρό παίζαμε έξω, τους είχα κρεμάσει ένα καλάθι χωρίς πάτο κι έριχναν μια αυτοσχέδια μπάλα μέσα, έχω και φωτογραφία να σου δείξω...

Εδώ είναι που σταματάς για λίγο για να φιλοσοφήσεις τη ζωή μας και να θαυμάσεις τους ανθρώπους:

Σ' ένα χωριό που δεν είχε ηλεκτρικό ρεύμα, τηλέφωνο, συγκοινωνία, ένα φτωχό μέρος στην άκρη του κόσμου, ένας δάσκαλος θέλει να αιχμαλωτίσει την στιγμή που τα παιδιά του παίζουν στην αυλή. Τότε που το φιλμ ήταν πανάκριβο, αντί να στήσει τα παιδιά για μια στημένη πόζα πάει παράμερα και τα φωτογραφίζει ενώ παίζουν. 

Φαίνεται το καλάθι που λέγαμε, η ώρα πρωινή από τις σκιές, η ψηλή μαθήτρια αριστερά είναι η αδελφή του πατέρα μου, ο οποίος είχε πάει γυμνάσιο τότε. Της συγκεκριμένης μαθήτριας ο κος Ανδρέας είχε φυλάξει τετράδια και της τα έδωσε πριν λίγο καιρό, μετά από 40 και πλέον χρόνια!

Ο χώρος δεν άλλαξε ιδιαίτερα γιατί είναι τόσο δυνατός που όσες πινακίδες και να βάλεις ή πλακόστρωτα ν΄ απλώσεις θα είναι αναγνωρίσιμος. Το κυπαρίσσι στο βάθος ακόμα στέκει, πριν λίγες μέρες φωτογράφισα την κόρη μου μπροστά του, χωρίς να ξέρω ότι την επόμενη μέρα θα το έβλεπα σε φωτογραφία από 45 χρόνια πριν.

Κύριε Ανδρέα, σ΄ ευχαριστώ για το ταξίδι στο χρόνο που μου πρόσφερες.

Δημιουργία αμπέλου στην εύοινο νήσο

Εν δύσκολο να γράψω όσα θέλω σε τούτο το κείμενο σε συντομία, υποσχέθηκα να γράψω γιατί έθελα να κάμω έναν αμπελούι.

Το χωρκό που εμεγάλωσα, η Αγία Βαρβάρα Λευκωσίας ήταν κάποτε αμπελοχώρι. Υπάρχει τοπωνύμιο με την ονομασία "τα Ριζιά" όπου υπάρχουν ακόμα τα απομεινάρια παλιών αμπελιών. Τζιαμέ είσιεν τζαι ο πατέρας μου έναν μιτσήν. Ο κόσμος άφηκέν τα τζι εγερημώσαν επειδή έτσι τους είπαν/εν εσύφφερε/ήταν πολύς ο κόπος/εν είχαν καλή παραγωγή πιθανόν λόγω κλιματικών αλλαγών/εβάλαν ελιόδεντρα, θκιαλέξετε, κανένας ένι ξέρει...

Το χωρκό του πατέρα μου, ο Λαζανιάς ήταν επίσης αμπελοχώρι. Θα μπορούσε να είναι ακόμα αν δεν έππεφτεν η ατομική βόμβα που ονομάζεται εξαστισμός (ίντα ωραία λέξη α) που σημαίνει ξαπολώ την ησυχίαν, την ηρεμίαν, τα κολλητά τα σπίθκια, τις αίγες του μασιερά, τη θέα του νυχτερινού ουρανού, αλλά τζαι τον κάματον του καλοτζαιρκού, τες κρυάδες του σιειμώνα για να πάω στην χώραν που έσιει δουλειά...

Στον Λαζανιά είχα την τύχη να περάσω κάμποσες μέρες τα καλοτζαίρκα της παιδικής μου ηλικίας. Έχω έντονες αναμνήσεις να πηαίνω με την γιαγιά μου με την μούλα της στο αμπέλι, να κόφκω τζαι να τρώω το μαύρο το αμπελίσιμο τζαι να τσακρά μες το στόμα μου τζαι να γεμώννει ολόγλυκο ζουμί.

Γι αυτό έθελα να κάμω αμπέλι στο σπίτι μου να το θωρώ κάθε μέρα, το πρωί πριν πάω δουλειά για να σιέρουμαι τζαι μετά που θα σκολάννω για να ηρεμώ. Τζαι για να πρασινίζει ο τόπος το καλοτζαίρι που εν κάτασπρα τα χώματά μας τζαι να τρώμεν, να κάμνουμεν ππαλουζέ, μπορεί να κάμουμε τζαι ζιβανία, κρασί...Το χώμα μας εν ασπρόχωμα άγονο, αλλά συγκρατεί την υγρασία τζαι το σημείο που επέλεξα εν επικλινές για να φεύκει το νερό το σιειμώνα.

Εν έκαμα ανάλυση εδάφους ή νερού ούτε έψαξα για γαλλικές ποικιλίες τζαι τέθτοια, εν μου περνά ούτε εν του χαρακτήρα μου. Έκαμα έρανο κλημάτων, είπα "θέλω να φυτέψω αμπέλια" τζαι πολλοί επροθυμοποιηθήκαν να μου φέρουν που τα κλαδέματά τους, γιατί ξέρετε ότι ο τόπος εν γεμάτος καλούς ανθρώπους:

-  μια συναδέλφισσα μου είπεν του πατέρα της τζαι μου έφερε κομμάτια που την Παναγιά της Πάφου,

- μια φίλη μου είπεν του πατέρα της τζι έφερέν μου σουλτανίνα που την Πάχνα της Λεμεσού,

- έφερέ μου ο πατέρας μου που τον Λαζανιάν το μαύρο το αμπελίσσιμο.

- μιαν ποικιλίαν που είχεν η γιαγιά μου στην Αγία Βαρβάρα, έδωκεν κομμάτι στην άλλη γιαγιά στον Λαζανιά πριν 40 χρόνια. Τζειπάνω επιβίωσε αλλά δακάτω έφαέν την η "ανάπτυξη", τζαι ξαναφέρνω την πίσω. Έχει λεπτή φλούδα, μαύρη ποικιλία με σχήμα μυτερό στην άκρη.

- βέρικο που το σπίτι που εμεγάλωσα.

- μια μέρα που έβαλα στο google "buy vines online" έφκαλέ μου κάποιον στο ebay που επουλούσεν λαλεί μιαν καλή ποικιλία σουλτανίνα τζαι στέλνει ταχυδρομικώς παντού. Ας πάρω λαλώ 5 κομμάτια για λλία ευρώ, χωρίς να μελετήσω πόθθεν τα στέλνει. Όταν ήρτε το πακέττο  ύστερα που μερικές μέρες τζαι είδα πόθθεν ήρτεν εκπλάγηκα. Από τα βάθη της Ασίας συγυρισμένα περιποιημένα τζαι με 2 έξτρα δώρο! :)

Ούλλα έχουν την ιστορίαν τους τζαι θα συνεχίσουν γιατί ποιος ξέρει τούτο το dna πού αλλού θα ταξιδέψει στο μέλλον. Όπως τις ιστορίες των ανθρώπων...Σκεφτείτε πόθθεν εφτάσαν στην Παναγιά, στην Πάχνα, στον Λαζανιά τούτα τα κλήματα τζαι πόσες γενιές προγόνων μας τα εκαλλιεργούσαν.

Εμάζεψα καμιάν 80ρκά παρόλο που 60 ήταν που υπολόγιζα να φυτέψω λόγω χώρου, για να έχω πιθανότητες να ριζώσουν όσα έθελα.

Εβούττησα τα σε σκόνη ριζοβολίας τζι έμπηξα τα σε κομπόστ που τον Γεννάρη. Την άνοιξη εξυπνήσαν. 

Εγιώ άρκεψα δουλειάν. Ήθελα να έχω γραμμικόν αμπέλι που τα σύγχρονα που αναπτύσσονται κάθετα, κάμνουν πιο καλά σε ηλιόλουστες χώρες. Ήβρα παλιούς μεταλλικούς στύλλους, έμπηξά τους βαθκειά τζι έπιασά τους με κουγκρί. Μετά επέρασα ττέλλι γαλβανιζέ τζαι λάστιχο 20ρι στο πρώτο σύρμα. Πρέπει να μπορείς να τα τσαππίζεις γι αυτόν έθελα καθαρό χώρο πουκάτω. Έφκαλα αυλάτζιν με τον κούσπο τζι έβαλα φυτόχωμα τζαι λλίον κόπρι.

Εφύτεψα σε σειρές που απέχουν 1,5 μέτρο μεταξύ τους τζαι τα κλήματα 80 πόντους το ένα που το άλλο.

η κόρη μου εχάρηκε πολλά που εβοήθησε, μεγαλώνοντας θα μπορεί να λαλεί "εφύτεψα πολλά που τούτα τα αμπέλια"

μάνα μου τα!

επαρατήρησα ότι οι σκαλιφούρτες αρέσκουνταν πολλά να κάθουνται πάνω στους στύλλους τζι εσκέφτηκα να τους βάλω μιαν φωλιούδαν...

Εφαίνετουν εύκολη υπόθεση αλλά εκοπίασα κάμποσο. Τωρά θέλει υπομονή θκυο-τρία χρόνια μέχρι να δούμε καρπό.