...τό ακούομε καί στό ραδιόφωνό μάς

Σελίδα από το σχολικό ημερολόγιο της μητέρας μου

Το 1960 η Αγία Βαρβάρα ήταν έναν ταπεινό κατσικοχώρι, αμπελοχώρι. 

Το 1960 εν υπήρχαν ασφαλτοστρωμένοι δρόμοι, οι τσούρες ήταν μέσα στα σπίθκια, τζαι άμα τις εφκάλλαν να βοσσιήσουν, εγεμώνναν τους δρόμους κοπριά. 

Ο κόσμος ήταν φτωχός τζαι αμόρφωτος, ό,τι άκουε στο ράδιο, όσοι είχαν, επίστευκέν το.

Η κόκα-κόλα όμως επέρασε που το σχολείο με αυτοκίνητο, εν ώρα διαλείμματος με την έγκριση των δασκάλων, τζι ετζιέρασέ στα κοπελλούθκια αναψυκτικά. Τα κοπελλούθκια ενθουσιαστήκαν που το πόσον εύγευστη τζαι δροσερή ήταν! Το έλεγε και στο ραδιόφωνο άλλωστε. Η κόκα-κόλα εκέρδιζε φίλους για μια ζωή.

Τα πιο πάνω κατ' αναλογίαν συμβαίνουν τζαι σήμερα...

...καλώς τα, τα Τσαγκαρούθκια!

Ένα μπουκέττο τσαγκαρούθκια εκάμαν με χαρούμενο τζαι περήφανο. Ένι ξέρετε τι εν τα τσαγκαρούθκια; Θα μάθετε όσοι θκιεβάσετε πιο κάτω, πάντως πριν θκυο χρόνια εν ήξερα ούτε 'γιώ.

Θκυο χρόνια πριν που λαλείτε, εκάμαμεν το πρώτον εργαστήρι κατασκευής πετασιού στον Αλμυράν μας. Ήρταν που παντού επειδή ο τότε Επίτροπος περιβάλλοντος Χαράλαμπος Θεοπέμπτου εν φίλος τζαι το διέδωσε. Ήρτεν τζαι η Βασιλική του Birdlife Cyprus (Πτηνολογικός σύνδεσμος Κύπρου), τζαι τζιαμέ εγνωριστήκαμε. Επέρασεν ωραία, με την παρέαν της έκαμεν το πιο καλλιτεχνικό πετάσι, που τζείνα που εν πετούν με τίποτε όμως ;) 

Μετά που έφυε εσκέφτηκεν ότι ο Πτηνολογικός σύνδεσμος με τον αλμυρά θα μπορούσαν να συνεργαστούν διοργανώνοντας έναν εργαστήρι κατασκευής φωλιάς. Έκαμα μιαν έρευνα, έκαμα τζαι μια φωλιά, ανταλλάξαμε κάμποσα emails τζαι επισκέψεις με Λίλια τζαι Βασιλική τζαι οργανώσαμέν το.

Η επιτυχία ήταν μεγάλη τζαι δεν το λαλώ μόνον εγιώ. Μέχρι τζαι ο Κώστας Παπασταύρου εδημοσίευσεν άρθρο σχετικό στον Φιλελεύθερο τζαι μας έκαμεν φοινιτζιάν!

...μια σπουδαία μέρα για ούλλους μας...

...ήταν τζαι πιο πολλές φωλιές, κάποιοι είχαν φύει...

Αφού τούτα ούλλα ετελειώσαν τζαι ικανοποιήσαμεν την αυταρέσκειάν μας, έμεινε να δούμεν αν ό,τι εκάμαμεν είσιεν πραγματικήν αξίαν τζι εν ήταν μόνο για τα παναΰρκα. Πέρσι έκαμα έναν αμπέλι τζι ετοποθέτησα μιαν φωλιά σε έναν στύλλον του επειδή επρόσεξα πως οι σκαλιφούρτες εσυχνάζαν πολλά τζιαμέ...

Φέτος είδα κάτι πουλλούθκια να μπαινοφκαίνουν αλλά ήταν τόσο γλήορα που εν εμπορούσα να καταλάβω τι ήταν. Πάντως όι ασπρόμαυρες σκαλιφούρτες, ήμουν σίουρος. Ούτε στρούθοι ήταν, γιατί η τρύπα των 28mm εν τους χωρεί σκοπίμως. Οι στρούθοι βρίσκουν τζαι αλλού να φωλιάσουν ενώ τα πουλιά που φωλιάζουν αποκλειστικά σε τρύπες δυσκολεύκουνται...

Επιστράτευσα τη Λένια που εν φωτογράφος τζι έσιει γλήορην φωτογραφικήν με τηλεφακό. Σκεφτείτε ότι με τη ριπή 8 φωτογραφιών μόνο θκυο είχαν το πουλλί μέσα. Αστραπή λαλώ σας.

Να το αποτέλεσμα:

Τσαγκαρούδιν με κάμπιαν στο στόμα! Τούτον εν το φαΐν του συνήθως. Πρώτα κάθεται κάπου αλλού τζαι μετά πετά προς την φωλιά αστραπιαία για λόγους ασφάλειας. Έσιει πολλά καλέσματα ανάλογα με την περίπτωση, έξυπνο πουλλί, το οποίο συναντάς παντού στην Κύπρο. Τα αρσενικά τζαι τα θηλυκά μοιάζουν εντελώς ...

...φωλιάζει όπου έβρει, σε τρύπες πάνω σε δέντρα τζαι τοίχους ή τεχνητές φωλιές ;)

...μα γιατί φεύκοντας που την φωλιάν έσιει κάτι στο στόμαν; όποιος ξέρει κερδίζει!

...τούτη εν η πρώτη φορά που τα είδα, μα γεννούν τόσα πολλά; 8!

...η φωλιά στρώθηκε με βρύα κυρίως...

5 μέρες μετά φαίνεται πως μεγαλώνουν με τις ώρες. αφού οι γονιοί τους εν κάμνουν άλλη δουλειά που το να κουβαλούν κάμπιες...όπου να 'σαι εφύαν!

Εκάτσαμεν με τις κόρες κάπου ήσυχα για να μεν τα φοβίζουμε για μιαν ώραν τζι εβλέπαμέν τους ακούραστους γονιούς να κουβαλούν φαΐ στα μωρά τους, ασταμάτητα. Που τούτα τα θκυο χρόνια που επερίγραψα πιο πάνω, εγιώ εκέρδισα μιας ώρας μάθημα που εδώκαν τα πουλλούθκια στις κόρες μου.

μια πανάκριβη φωτογραφία

Πάλι ο Λαζανιάς...

Το δημοτικό σχολείο στον Λαζανιά το θυμούμαι πάντα κλειστό. Είχε κλείσει γύρω στο 1965 γιατί το χωριό ερήμωσε (από παιδιά τουλάχιστον). Θυμούμαι που παιδί του δημοτικού σε μια επίσκεψη στο χωριό με τους γονιούς μου μπήκα μόνος στο παρατημένο κτίριο και βρήκα χάρτες και βιβλία σκονισμένα. Έχω τα ακόμα. Ευτυχώς, γιατί λίγα χρόνια μετά το αναπαλαίωσαν, έγινε "πολιτιστικό κέντρο" και αργότερα ταβέρνα ακολουθώντας παράλληλα την φθίνουσα πορεία του τόπου μας...

Όταν ήμουν ακόμα παιδί προσπαθούσα να φανταστώ πώς θα ήταν μια μέρα για ένα παιδί σ΄εκείνο το σχολείο και αργότερα λόγω επαγγέλματος για ένα δάσκαλο. Μιλούμε για μονοδιδάσκαλο σχολείο, ένας δάσκαλος, μια αίθουσα, μια τάξη από το πρωτάκι μέχρι τον τελειόφοιτο του δημοτικού.

Ρωτώντας τους μεγαλύτερους που υπήρξαν μαθητές εκεί δεν μάθαινα και πολλά έτσι έλπιζα μόνο στην ανακάλυψη της χρονομηχανής...

Πριν λίγες μέρες επιστρέφοντας ο πατέρας μου από μια συνεστίαση στο χωριό μού λέει με σχεδόν αδιάφορο ύφος "ήταν τζι ένας δάσκαλος, που ήταν κάποτε στον Λαζανιά, που μάλιστα έχει μια εγγονή που είναι συναδέλφισσά σου, τζαι είναι τζαι μισός Λαζανίτης". "Μα σοβαρομιλάς τωρά, βρίσκεται στη ζωή δάσκαλος που ήταν τζειπάνω τζαι τωρά το μαθαίνω;" 

Έκαμα τα μαθηματικά μου, αν ήταν ο τελευταίος δάσκαλος εκεί και ήταν πρωτοδιόριστος, θα έπρεπε να είναι τουλάχιστον 70 χρόνων.

Επικοινωνώ με την φίλη δασκάλα τονίζοντας ότι θέλω οπωσδήποτε επείγουσα συνάντηση. Αν κάποιους τα ταξίδια στον χρόνο τους αφήνουν ασυγκίνητους, εγώ δεν είμαι έτσι. 

Τον επισκέφτηκα στο σπίτι του στην Αγλαντζιά και εκπλάγηκα όταν τον συνάντησα. Είναι ένας άνθρωπος στα 75 του με διαύγεια νεαρού. Όχι μόνο δέχτηκε να με συναντήσει αλλά χάρηκε πολλά γιατί του δόθηκε η ευκαιρία να θυμηθεί εκείνα τα χρόνια που θεωρεί τα καλύτερα στην καριέρα του. Καθίσαμε στην καλοκαιρινή δροσιά  στην βεράντα όπου μου είπε την ιστορία μας από την αρχή. 

Την πρώτη του χρονιά ως δάσκαλος  την έκανε στο Παλαιχώρι. Όταν ξεκίνησε η επόμενη σχολική χρονιά το 1959, στον Λαζανιά δεν έβρισκαν δάσκαλο να πάει. Σ΄ ένα μικρό φτωχό χωριό χωρίς συγκοινωνία ποιος να πάει; Μόνο κάποιος που δεν είχε οικογένεια και δεν θα είχε πρόβλημα να διαμένει. Ο κύριος Ανδρέας παρόλο που μεγάλωσε στην Κλήρου θεωρούσε χωριό του τον Λαζανιά λόγω της μητέρας του που γεννήθηκε εκεί. Μόλις του το ζήτησε ο τότε μουχτάρης και θείος του, Ιγνάτιος, δέχτηκε αμέσως. Έμεινε στο χωριό για δύο χρόνια μέχρι που αρραβωνιάστηκε και πήρε μετάθεση για την Αγλαντζιά.

- Πώς ήταν τα παιδιά, ήταν χαρούμενα στο σχολείο; Ρώτησα κάτι πολύ βασικό για μένα, αφού είμαι γονιός, δάσκαλος και ο πατέρας μου, θείες και θείοι πήγαν σχολείο εκεί.

Η απάντηση ήρθε αμέσως με σιγουριά:

- Βεβαίως! Περνούσαμε πολύ όμορφα, ήμουν πολύ νέος και χωρίς δική μου οικογένεια, τ΄ αγαπούσα και με αγαπούσαν πολύ, ήμουν σαν πατέρας τους. Ήταν 17 παιδιά μόνο, το χειμώνα ανάβαμε την ξυλόσομπά μας, κάθε παιδί έφερνε από ένα μικρό κούτσουρο και όταν είχαμε καλό καιρό παίζαμε έξω, τους είχα κρεμάσει ένα καλάθι χωρίς πάτο κι έριχναν μια αυτοσχέδια μπάλα μέσα, έχω και φωτογραφία να σου δείξω...

Εδώ είναι που σταματάς για λίγο για να φιλοσοφήσεις τη ζωή μας και να θαυμάσεις τους ανθρώπους:

Σ' ένα χωριό που δεν είχε ηλεκτρικό ρεύμα, τηλέφωνο, συγκοινωνία, ένα φτωχό μέρος στην άκρη του κόσμου, ένας δάσκαλος θέλει να αιχμαλωτίσει την στιγμή που τα παιδιά του παίζουν στην αυλή. Τότε που το φιλμ ήταν πανάκριβο, αντί να στήσει τα παιδιά για μια στημένη πόζα πάει παράμερα και τα φωτογραφίζει ενώ παίζουν. 

Φαίνεται το καλάθι που λέγαμε, η ώρα πρωινή από τις σκιές, η ψηλή μαθήτρια αριστερά είναι η αδελφή του πατέρα μου, ο οποίος είχε πάει γυμνάσιο τότε. Της συγκεκριμένης μαθήτριας ο κος Ανδρέας είχε φυλάξει τετράδια και της τα έδωσε πριν λίγο καιρό, μετά από 40 και πλέον χρόνια!

Ο χώρος δεν άλλαξε ιδιαίτερα γιατί είναι τόσο δυνατός που όσες πινακίδες και να βάλεις ή πλακόστρωτα ν΄ απλώσεις θα είναι αναγνωρίσιμος. Το κυπαρίσσι στο βάθος ακόμα στέκει, πριν λίγες μέρες φωτογράφισα την κόρη μου μπροστά του, χωρίς να ξέρω ότι την επόμενη μέρα θα το έβλεπα σε φωτογραφία από 45 χρόνια πριν.

Κύριε Ανδρέα, σ΄ ευχαριστώ για το ταξίδι στο χρόνο που μου πρόσφερες.

ο τζαιρός που περνά...

Μάης του 2003:

Έναν ζευκάρι Γάλλων με την κόρην τους περιηγούνται στην Κύπρο. Περνώντας που τον Λαζανιά κατεβαίνουν για να περπατήσουν στο χωριό. Οι Γάλλοι που γνωρίζουν την ιστορία τους συμπαθούν ιδιαίτερα το χωρκό. Ο Γκυ ντε Λουζινιάν τζαι οι άλλοι Λαζανιάδες (σύμφωνα με τον Λεόντιο Μαχαιρά) περνούσαν κάμποσους μήνες κάθε χρόνο τζυνηώντας στα πέριξ βουνά.

Οι μόνοι σχεδόν πλέον κάτοικοι του χωριού ο παππούς τζαι η γιαγιά μου, τους είδαν τζαι τους εκάλεσαν να τους τζιεράσουν όπως εκάμναν με ούλλους όσους έβλεπαν στο χωρκό. 

Δεν υπήρχε επισκέπτης στο χωρκό που να μην περάσει που τον Λαζαρή τζαι την Ανθούσα να φάει ή να πιει καφέ. Το σπίτι τους ήταν πάντα ανοιχτό για ούλλους. Τζαι φεύκοντας να μεν πάρει μαζί του αφκά, κιοφτέρκα, γλυκό του αθασιού ή καρυδάκι ή κυδώνι που είσιεν κάμει η ίδια με τα σιέρκα της. Η "κυπριακή φιλοξενία" που εμάθαμεν να πιππιλούμε τζαι που τελικά έσιει περιορισμένην εφαρμογή. Τζιαμέ που διάς τζι εν περιμένεις να πάρεις πίσω τίποτε υλικό παρά το χαμόγελον, την εκτίμησην τζαι την αγάπην του άλλου. Τζαι την παρέα του.  

Την ώραν που έφευκεν ο Γάλλος έδωκεν υπόσχεσιν...

- Merci beaucoup pour tout! I will send you some photos...

Γεννάρης του 2006:

Ο Γάλλος συγυρίζει τες φωτογραφίες του τζαι ππέφτει πάνω σ' τζείνες των διακοπών τους που την Κύπρο. Θυμάται την υπόσχεσήν του τζαι τηρεί την. Γράφει μιαν κάρτα, τυπώνει κάποιες φωτογραφίες τζαι στέλνει τες στην Κύπρο.

 

Ο παππούς εν θα την θκιεβάσει ποττέ, είχεν μακαριστεί τον προηγούμενο χρόνο. Η γιαγιά εν μηνίσκει πλέον στο χωρκό, εν άντεξε τη μοναξιά. Σε μιαν επίσκεψη της στο ίδιόν της το σπίτι, κάποιος τής εθκιάβασε την κάρτα, είδε τες φωτογραφίες, έκλαψε τζαι άφηκεν τον φάκελο στο τραπέζι.

Ιούνης του 2011:

Μπαίνουμε στο έρημο σπίτι της γιαγιάς με τις κόρες μου για να δούμε παλιές φωτογραφίες. Βρίσκω τον φάκελο στο τραπέζι τζαι θκιαβάζω την κάρτα.

Μάρτης του 2012 

Μακαρίζεται τζαι η γιαγιά.

Μάης του 2013:

Ετοιμάζω επιτέλους την απάντηση στον Γάλλο.