η μοσφιλιά

Στο σημείο που θα εχτίζαμε το σπίτι μας είσιεν μιαν μοσφιλιά. Ευτυχώς ἐχουμε αρχιτέκτονα με ευαισθησίαν τζαι αγάπη για τα δέντρα. Αφήκαμεν την μοσφιλιά ανέπαφη τζι εχτίσαμεν γυρόν της. Τότε όποιος έρκετουν να δουλέψει στο σπίτι ελάλεν μας τα κλασσικά neokipriaka:

- Μα σοβαρομιλάς, εν να την αφήκετε μες το σπίτι την μοσφιλιάν;

- Κόψε την μάνα μου τζαι βάλε κάτι πιο ωραίον.

- Αμμάτισ' την! Κάμε την αππιθκιάν! Τα αππίθκια εν πολλά πιο καλά.

- Η μοσφιλιά έσιει πολλά αγκάθκια, εννα χτέρνουνται τα μωρά.

- Εννά ππέφτουν τα φύλλα τζι εννά γεμώννει ο τόπος, εννά πρέπει να τα σαρίζετε.

Ευτυχώς ήμασταν τζαι είμαστε αρκετά ξεροτζιέφαλοι...

ο αρχιτέκτονας εσημάθκιαζε το σπίτι, ανέβηκα πιο πάνω τζι εφωτογράφισά τον με την μοσφιλιά

η πρώτη εκσκαφή γυρόν γυρόν της μοσφιλιάς

ο επικείμενος εγκλεισμός της με άγχωνε στην αρκή, θα της αρέσει η φυλακή της;

δέκα χρόνια μετά απαντά μας...

άθθισε τζαι άλλες χρονιές αλλά όι όπως φέτος

Εδείξαμεν της αγάπη τζι έδωκέν μας την πίσω. Έχουμεν ένα δέντρο έργο τέχνης να μεγαλώννει μαζί μας. Πρασινίζει, αθθίζει, καρπίζει, γυμνώννεται τζαι ξανά που την αρκή, όπως τις ζωές μας.

Ενιξέρω τι φταίει τζαι στον υπέροχό μας τόπο συμπεριφερούμαστε εχθρικά προς τη φύση του. Τσιμεντώνουμε τις αυλές, ξεριζώνουμε τα κλήματα τζαι ό,τι άλλο φυλλοβόλο για ναν ούλλα σιόνιν. Φυτεύκουμε δέντρα που εισάγουμε τζαι θυμίζουν μπέβερλι χιλς τζαι υποτιμούμε τα τοπικά. Χαλούμε τις φωλιές των σιεληονιών, των στρούθων γιατί ξιμαρίζουν τες βεράντες, σκοτώνουμε μισιαρούς τζαι κουρκουτάες, χαμολιούς, μέλισσες, αλλά γοράζουμε παπαγαλούθκια, καναρίνια, πύθωνες τζαι κροκόδειλους.

Ενι ξεχωρίζουμε τις σκαλιφούρτες που τα σιεληόνια, κόφκουμε τα μελισσάκια για τα βάζα, ενιξέρουμε τι εν η μοσφιλιά ή κάμνουμεν την καυσόξυλα...

Η μοσφιλιά, που άμα αθθίζει γίνεται νύφφη για πολλές μέρες τζαι μουσκομυρίζει. Αντέχει στους 40 βαθμούς άποτη τόσα καλοτζαίρκα, γίνεται σταθμός για τα πουλιά στους ξερότοπους τζαι σκιά για τους αθρώπους να πνάσουν λλίο. Κάμνει αψέκαστη τα υπέροχα γλυκόξινα μόσφιλα για φαΐν τζαι μαρμελλάδα τζαι οι αθθοί της εν υπέροχο αφέψημα θεραπευτικό.

Αλλά αν δεν τις γνωρίζεις πάεις ολόισια με το αυτοκίνητό σου τζαι προσπερνάς τες παρόλο που εν κάτασπρες τζαι φωνάζουν σου. Αν δεν τις απομονώσεις μεσ' το μυαλό σου περνούν απαρατήρητες. Ως την ημέρα που θα τις ανακαλύψεις. Αν δεν είναι όμως αργά...

...καλώς τα, τα Τσαγκαρούθκια!

Ένα μπουκέττο τσαγκαρούθκια εκάμαν με χαρούμενο τζαι περήφανο. Ένι ξέρετε τι εν τα τσαγκαρούθκια; Θα μάθετε όσοι θκιεβάσετε πιο κάτω, πάντως πριν θκυο χρόνια εν ήξερα ούτε 'γιώ.

Θκυο χρόνια πριν που λαλείτε, εκάμαμεν το πρώτον εργαστήρι κατασκευής πετασιού στον Αλμυράν μας. Ήρταν που παντού επειδή ο τότε Επίτροπος περιβάλλοντος Χαράλαμπος Θεοπέμπτου εν φίλος τζαι το διέδωσε. Ήρτεν τζαι η Βασιλική του Birdlife Cyprus (Πτηνολογικός σύνδεσμος Κύπρου), τζαι τζιαμέ εγνωριστήκαμε. Επέρασεν ωραία, με την παρέαν της έκαμεν το πιο καλλιτεχνικό πετάσι, που τζείνα που εν πετούν με τίποτε όμως ;) 

Μετά που έφυε εσκέφτηκεν ότι ο Πτηνολογικός σύνδεσμος με τον αλμυρά θα μπορούσαν να συνεργαστούν διοργανώνοντας έναν εργαστήρι κατασκευής φωλιάς. Έκαμα μιαν έρευνα, έκαμα τζαι μια φωλιά, ανταλλάξαμε κάμποσα emails τζαι επισκέψεις με Λίλια τζαι Βασιλική τζαι οργανώσαμέν το.

Η επιτυχία ήταν μεγάλη τζαι δεν το λαλώ μόνον εγιώ. Μέχρι τζαι ο Κώστας Παπασταύρου εδημοσίευσεν άρθρο σχετικό στον Φιλελεύθερο τζαι μας έκαμεν φοινιτζιάν!

...μια σπουδαία μέρα για ούλλους μας...

...ήταν τζαι πιο πολλές φωλιές, κάποιοι είχαν φύει...

Αφού τούτα ούλλα ετελειώσαν τζαι ικανοποιήσαμεν την αυταρέσκειάν μας, έμεινε να δούμεν αν ό,τι εκάμαμεν είσιεν πραγματικήν αξίαν τζι εν ήταν μόνο για τα παναΰρκα. Πέρσι έκαμα έναν αμπέλι τζι ετοποθέτησα μιαν φωλιά σε έναν στύλλον του επειδή επρόσεξα πως οι σκαλιφούρτες εσυχνάζαν πολλά τζιαμέ...

Φέτος είδα κάτι πουλλούθκια να μπαινοφκαίνουν αλλά ήταν τόσο γλήορα που εν εμπορούσα να καταλάβω τι ήταν. Πάντως όι ασπρόμαυρες σκαλιφούρτες, ήμουν σίουρος. Ούτε στρούθοι ήταν, γιατί η τρύπα των 28mm εν τους χωρεί σκοπίμως. Οι στρούθοι βρίσκουν τζαι αλλού να φωλιάσουν ενώ τα πουλιά που φωλιάζουν αποκλειστικά σε τρύπες δυσκολεύκουνται...

Επιστράτευσα τη Λένια που εν φωτογράφος τζι έσιει γλήορην φωτογραφικήν με τηλεφακό. Σκεφτείτε ότι με τη ριπή 8 φωτογραφιών μόνο θκυο είχαν το πουλλί μέσα. Αστραπή λαλώ σας.

Να το αποτέλεσμα:

Τσαγκαρούδιν με κάμπιαν στο στόμα! Τούτον εν το φαΐν του συνήθως. Πρώτα κάθεται κάπου αλλού τζαι μετά πετά προς την φωλιά αστραπιαία για λόγους ασφάλειας. Έσιει πολλά καλέσματα ανάλογα με την περίπτωση, έξυπνο πουλλί, το οποίο συναντάς παντού στην Κύπρο. Τα αρσενικά τζαι τα θηλυκά μοιάζουν εντελώς ...

...φωλιάζει όπου έβρει, σε τρύπες πάνω σε δέντρα τζαι τοίχους ή τεχνητές φωλιές ;)

...μα γιατί φεύκοντας που την φωλιάν έσιει κάτι στο στόμαν; όποιος ξέρει κερδίζει!

...τούτη εν η πρώτη φορά που τα είδα, μα γεννούν τόσα πολλά; 8!

...η φωλιά στρώθηκε με βρύα κυρίως...

5 μέρες μετά φαίνεται πως μεγαλώνουν με τις ώρες. αφού οι γονιοί τους εν κάμνουν άλλη δουλειά που το να κουβαλούν κάμπιες...όπου να 'σαι εφύαν!

Εκάτσαμεν με τις κόρες κάπου ήσυχα για να μεν τα φοβίζουμε για μιαν ώραν τζι εβλέπαμέν τους ακούραστους γονιούς να κουβαλούν φαΐ στα μωρά τους, ασταμάτητα. Που τούτα τα θκυο χρόνια που επερίγραψα πιο πάνω, εγιώ εκέρδισα μιας ώρας μάθημα που εδώκαν τα πουλλούθκια στις κόρες μου.

Οι χαμολιοί του τόπου μας

Όταν ήμουν 9 χρονών είδα έναν χαμολιό πάνω στη ροθκιά μας τζι είπα το του  Αθηαινίτη που μας έφερνε ψουμιά στο μπακκάλλικο. Απαναΐα μου λαλεί ένι μπόρω να θωρώ έτσι πράμα, το πιο άσσιημο ζώον! Έπιαεν μια σκούπα που ήβρεν τζιαμέ, έριψεν τον κάτω τζι επίττωσέν τον μπροστά στα έκπληκτα μάθκια μου. Μεγαλώνοντας άκουα διάφορα για τους ακκαννομούττες, όπως ότι άμα σε δακκάσουν έν σε ξαπολούν εκτός τζι αν φκεις πάνω στον φούρνο τζαι αγκανίσεις τρεις φορές! Έτυχε να δω μάγκες να τους βάλλουν τσιάρα μέσα στο στόμα τζαι να ρουφούν μέχρι που εψοφούσαν που ασφυξία. Άρκεψα να τους συμπαθώ που πατρικόν ένστικτο τζαι αντιρατσισμόν πρώτα. Άμα ξέρεις ότι έναν πλάσμαν εν άκακο τζαι δέχεται τόσον πόλεμο για την εμφάνισήν του, οι συνειρμοί εν προφανείς.

Η συμπάθεια όμως έγινεν θαυμασμός όσον εμάθαινα για τα ταλέντα τους.

Σκέφτου ότι η γλώσσα τους που εν ίσια με το σώμαν τους εκτινάσσεται σε κλάσματα δευτερολέπτου για να αιχμαλωτίσουν τη λεία τους, ο νούρος τους έχει μεγάλο μήκος τζαι τα βοηθά να σκαρφαλλώνουν, τα μάθκια τους κινούνται ανεξάρτητα μεταξύ τους για να ελέγχουν 360 μοίρες τζαι το πιο εντυπωσιακό που αλλάσσουν χρώματα ανάλογα με διάθεση τζαι περιβάλλον.

Άρκεψα άτυπην εκστρατείαν έσιει χρόνια.

Πριν λλίες μέρες έπιασα έναν που ήβρα στην αυλή για να πάρω στο σχολείο. Κάμνω το κάθε χρόνο γιατί εν μια ευκαιρία να μιλήσουμε για τούτο το θαυμαστό ζώο τζαι να ευαισθητοποιηθούν τα κοπελλούθκια υπέρ του. Μια χαρά, έφερά τον σπίτι τζαι άφηκα τον στην αποθήκη ώσπου να έβρω ώρα να τον ξαπολύσω κάπου μακρυά που τους κάττους μας. Την ημέρα που ήταν να το κάμω επρόσεξα πως ήταν αδύναμος, επερπάταν κοντά στη γη τζαι πως στην τζοιλιάν του εξεχώριζες αφκά μέσα. 

Η μεγάλη κόρη μου είπε μου επειδή είχε δει ένα ντοκιμαντέρ ότι εν πολλά δύσκολο να έβρουν τόπο να γεννήσουν, εξουθενώνουνται τζαι πολλές φορές πεθανίσκουν στην αποτυχημένη προσπάθεια. Το σκάψιμο που πρέπει να κάμουν εν πολλύ...

Έψαξα στον γούγλην το πώς μπορούσαμε να βοηθήσουμε. Έμαθα ότι άμα του βάλεις ένα κουτί ψηλό με άμμο ελαφρώς βρεγμένη μπορούν να σκάψουν λάκκο τζαι να γεννήσουν τζαι μετά να τον μολώσουν. Έτσι εκάμαμεν. Μέσα σε 20 ώρες έσκαψε 1 λάκκο αλλά εν του άρεσε, έσκαψε δεύτερο άλλες τόσες ώρες τζαι εγέννησέν τα αφκά του.

στο σκάψιμο, εν πολλά τα βάσανα της μάνας...

δεξιά μια αποτυχημένη τρύπα, αριστερά πάνω η μολωμένη...

μόλις αρχίσαμε σκάψιμο, εύρηκα!

οι μικρές εξερευνήτριες!

μα μόνο 22; είπεν η μεγάλη που ήξερεν ότι γεννούν πάνω που 30 συνήθως.

έτοιμο το εκκολαπτήριό μας!

Εσκάψαμεν, εξεθάψαμέν τα εβάλαμεν τα μέσα σε ττάππερ πάνω σε χαλίκι καθαρόν τζαι ολόισια στην ντουλάπα. Τωρά υπομονή 6-9 μήνες, αν εν γονιμοποιημένα θα έχουμε μιτσιούς χαμαιλέοντες για απελευθέρωση. Η μάνα γυρίζει ελεύθερη πλέον στα χωράφκια.

Φωλιές για ανθρωποπούλια

"...Παρόλο που στην Κύπρο δεν έχουν γίνει σοβαρές μελέτες για το ανθρωποπούλι, είναι βέβαιο ότι οι πληθυσμοί του μειώνονται αισθητά τις τελευταίες δεκαετίες...Τεχνητές φωλιές έχουν τοποθετηθεί κατά καιρούς και συνεχίζουν να τοποθετούνται από το Τμήμα Δασών και την Υπηρεσία Θήρας σε διάφορες περιοχές του νησιού οι οποίες εξυπηρετούν δύο σκοπούς. Κατ' αρχήν για να βοηθήσουν τα πουλιά στην εξεύρεση ασφαλισμένων και ικανοποιητικών χώρων φωλιάσματος και κατά συνέπεια την ανάκαμψη των πληθυσμών τους και την επιστροφή τους σε χώρους όπου έπαψε να συναντάται. Δεύτερο, είναι η προώθηση της βιολογικής καταπολέμησης των τρωκτικών, μέθοδος που είναι πιο οικονομική και το πιο σημαντικό πιο ασφαλής για την υγεία του ανθρώπου αφού είναι απαλλαγμένη από χημικά δηλητήρια και σκευάσματα που εξυπηρετούν το σκοπό αυτό..."

από ενημερωτικό του Τμήματος Δασών

Στο χωρκό μου, την Αγία Βαρβάρα Λευκωσίας, τοποθετήθηκαν από την Κοινοτική Αρχή 12 τέτοιες φωλιές σε δέντρα τζαι κτίσματα λαμβάνοντας υπόψιν ότι το ανθρωποπούλι κυνηγά σε ακτίνα ενός χιλιομέτρου που την φωλιάν του.

Ιδού μερικές! Θαυμάστε τες! (οι φωτογραφίες των φωλιών είναι της Λένιας Γαβριήλ).

Κάμνω φωλιάν

Σήμερα τα πουλιά εν βρίσκουν τόπον να φωλιάσουν είτε επειδή στουππώνουμε τα τζιεραμίθκια μας ή ψεκάζουμε τα δέντρα μας τζαι τις καλλιέργειές μας. Σκεφτείτε ότι ακόμα τζαι οι στρούθοι λλιοστεύκουν σε ούλλην την Ευρώπην, που εκαταντήσαμεν... Τα πουλιά σε μια αυλήν όμως εν χαρά. Εν όμορφα, κελαηδούν, τρων τις κάμπιες τζαι τα κουνούπια.

Αντισταθείτε αν θέλετε. Εγώ γράφτηκα μέλος του Πτηνολογικού Συνδέσμου Κύπρου δαμέ (κλικ) γιατί τέτοιοι ήρωες θέλουν στήριξη τζαι ακόμα άρκεψα να κάμνω φωλιές για την αυλήν μου. Έκαμα μιαν με παλιόξυλα με διαστάσεις 14cm*14cm*19cm ύψος. Η τρύπα εισόδου έσιει 3cm διάμετρο τζαι μπορεί να φωλιάσουν μέσα μικρόσωμα πουλλάκια όπως η Σκαλιφούρτα (ενδημικό είδος), είτε  ο Δεντροβάτης ή ο Πέμπετσος (ενδημικά υποείδη), είτε το Τσαγγαρούδι (μεταναστευτικό), είτε ο Τρυποκάρυδος (μόνιμος κάτοικος). Θα κάμω τζαι πιο μεγάλες για άλλα είδη.

Έσιετε έγνοιαν τον αλμυρά μας γιατί θα οργανώσουμε σε συνεργασία με τον Πτηνολογικόν Σύνδεσμον εργαστήριν κατασκευής φωλιάς (έγινεν-κλικ δαμέ) σαν τούτην που έκαμα τζαι να κοπιάσετε αν θέλετε!

Να η φωλιά τζαι ακολουθεί τζι έναν υπέροχον παιδικό τραγούδιν σχετικόν.

κινούμενος γουμάς*

*γουμάς (κυπριακή διάλεχτος) = κοτέτσι

Θέλω να έχω όρνιθες στην αυλή μου. Θέλω να τρώμεν αφκά που να έχουν γεύση, θέλω τη χαρά των κοπελλουθκιών την ώρα που μαζεύουν φρέσκα αφκά ή όταν ταΐζουν τις όρνιθες. Τζαι θέλω να θωρώ έναν περήφανον πελλο-πετεινό τζαι να τον ακούω το ξυφώτι.


Εμείς στην Κύπρον έχουμε συνήθως τόπον πολλύν αλλά θκιαλέουμεν να τον τσιμεντώνουμε τζαι να σκουπίζουμεν τα φύλλα γιατί είμαστεν πολλά "καθαροί"! Πολλά κρίμα να χώννουμεν το χώμα κάτω που το μπετόν.


Στο ίττερνε βρίσκεις μια τεράστια πηγή πληροφοριών αν θέλεις να ακολουθήσεις την άλλη πορεία. Πώς να καλλιεργείς οργανικά, πώς να εκτρέφεις όρνιθες, κατσίκες, γουρούνια κλπ. Ένα κοινωνικό δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών κι εμπειριών. Αν δεν δοκιμάσεις όμως εν μαθαίνεις.


Βάζω τζι εγώ το δικό μου λιθαράκι τζαι θα ακολουθήσουν και άλλα...

Ο κινούμενος γουμάς (αγγλιστί: chicken tractor) εν αρκετά διαδεδομένος στο εξωτερικό. Πρόκειται για έναν γουμά που εν ανοιχτός που κάτω ούτως ώστε οι όρνιθες να βόσκουν "ελεύθερα" στο έδαφος τρώγοντας σπόρους τζαι χόρτα. Αφού καθαρίσουν την περιοχή τους ο ιδιοκτήτης μετακινεί τον γουμάν του παραδίπλα. Αυτό έχει τα εξής καλά:

• οι όρνιθες τρών φρέσκα χόρτα τζαι τσιμπολογούν στο χώμα έντομα τζαι σπόρους που τόσον τους άρεσκουν.
• λιπαίνουν με φυσικό τρόπο το χώμα της αυλής.
• είναι προστατευμένες που φυσικούς εχθρούς (σκυλιά, αλουπούς, ποντίτζιες, φίθκια, κάττους, αυτοκίνητα(!)).

Έκαμα τον δικό μου γουμά κυρίως από παλέττα που ξήλωσα με την σσιηλλούα μου. Τα παλέττα εν άφθονα τζαι χρειάζονται ανακύκλωση. Εγόρασα βίδες, ττέλλιν, μεταλλικές γωνιές, μεντεσέδες, ποτίστραν τζαι ταΐστραν. Τα εργαλεία είχα τα. Εν η δεύτερη "μεγάλη" κατασκευή που έκαμα μετά το δεντρόσπιτον τζαι εννοείται ότι σιέρουμαι πολλά. Το σχέδιο εν δικό μου βασισμένο σε ό,τι ήβρα στο διαδίκτυο βάζοντας την δική μου αισθητική, πάντα σε συνάρτηση με τα υλικά και εργαλεία που διαθέτω. Το κόστος εν αρκετά χαμηλό. Θέλει κόπο, αλλά έτσι εν τα καλά τα πράματα...Εδούλεψα για 5 νύχτες από 2-3 ώρες τη φορά. Αν γοράσεις τα ξύλα θα τελειώσεις πολλά πιο γλήορα, το ξύλωμα των παλέττων εν μεγάλο ζόρι.

Οι διαστάσεις του γουμά είναι 3m*1,2m*0,6m τζαι μπορούν να φιλοξενηθούν με αξιοπρέπεια 8 όρνιθες, εγιώ έβαλα μόνον τρεις προς το παρόν.

Οι όρνιθες έχουν χώρο υπαίθριο για να λιάζουνται το σιειμώνα, χώρον υπαίθριον αλλά στεγασμένον για τις ζεστές μέρες του καλοτζαιρκού τζαι κλειστό σκοτεινό χώρο για να γεννούν τα αφκά τους τζαι να τζιθκιάζουν την νύχτα.

Μπορείς να τους ανοίεις λλίες ώρες κάθε μέρα να φακκούν τον γυρόν τους τζαι πάλε στρέφουνται πίσω.


Ο ιδιοκτήτης έχει πρόσβαση στις φωλιές από μια πόρτα για να παίρνει τ' αφκά. Έτσι δεν χρειάζεται να μπει μέσα τζαι να πατήσει πάνω στις τσιλλαρκές των όρνιθων όπως εκάμναν οι παππούδες μας. Πρέπει να γίνουν 6 μηνών για να αρκέψουν να γεννούν οπότε, υπομονή! 



Για βοήθεια σε περίπτωση που θέλετε να κάμετε τον δικό σας στείλετέ μου μήνυμα. Θα χαρώ πολλά να βοηθήσω όπως μπορώ. Αρχίστε  γυρεύκοντας chicken tractor στον φίλον μας τον γούγλην.

βρύα

η ταχύτητα της ζωής μας

Το τοπίο ήταν πανέμορφο σαν πίνακας, το νερό γαργαληστό και το μέρος που βρισκόμασταν εύκολα προσβάσιμο και πολύ κοντά στο χωριό. Παρόλα αυτά ήμασταν μόνοι μας. Όταν ρώτησα τον Τiho το γιατί, πήρα την πιο κάτω απάντηση:

Ο Tiho βέβαια δεν είναι τυχαίος. Ταξίδεψε με το ποδήλατό του από την Βοσνία στην Ιταλία(!) κι έζησε την κάθε στιγμή με την ταχύτητα που πρέπει να ζούμε τη ζωή μας. Στο ποδήλατο προλαβαίνεις να δεις, να μυρίσεις, να γευθείς και να αγγίξεις. Και αυτό κάναμε στην βόλτα μας στο χωριό μου, όπου ονειρεύομαι μια διαδρομή στην ταχύτητα της ζωής. Γιατί φαίνεται ότι το χρειαζόμαστε, το είδα στην φτωχή προσέλευση του κόσμου όταν προβλήθηκε η ταινία (η οποία ήταν δωρεάν και είχαμε τους συντελεστές της διαθέσιμους για συζήτηση).

υ.γ. μην τολμήσετε να σκεφτείτε ότι τούτη η ανάρτηση δεν έχει σχέση με το δεντρόσπιτο. το δεντρόσπιτο μπορεί να ολοκληρώθηκε αλλά οι προεκτάσεις του είναι παντού.